0

Textildorf Großschönau - Wioska Tekstylna


Großschönau jest bliżej związane z historią tkactwa adamaszku i frotte niż jakakolwiek inna gmina w Niemczech. Ponieważ w żadnym innym miejscu nie tkano tak wiele i tak długo prawdziwego adamaszku.
Na krajobraz miasta Großschönau ma to duży wpływ: każdy, kto odwiedzi to miejsce, zauważy wiele małych i dużych górnołużyckich domów przysłupowych, z których większość to były domy tkackie, niezwykle dużą liczbę willi dla wsi, które często należały do fabrykantów, ale także wiele fabryk i zakładów produkcyjnych, które są nadal wykorzystywane do celów przemysłowych, ale niestety niektóre z nich są też bezczynne. Coraz więcej jest też obszarów poddanych renowacji i przebudowie, gdzie we wcześniejszych budynkach grzechotały maszyny włókiennicze, a pracownicy pracujący na zmiany zarabiali na chleb powszedni.
Przemysł włókienniczy nadal kształtuje strukturę gospodarczą gminy, ale jej charakter się zmienia. Około 1834 r. fabryka adamaszku zatrudniała około 3 800 osób, co w tym czasie stanowiło trzy czwarte populacji. Obecnie w wiosce działają jeszcze dwie firmy, które sprzedają swoje produkty również na całym świecie: Damino GmbH tkająca adamaszek i Frottana Textil GmbH & Co.KG tkająca frotte, zatrudniające łącznie około 600 pracowników. Mimo że przemysł włókienniczy nie jest jedynym elementem przemysłu wytwórczego gminy, następuje coraz większe przesunięcie gospodarcze w kierunku drugiego filaru - turystyki.

Co chcemy osiągnąć?

Naszym celem jest dać Państwu pełen wgląd w temat tekstyliów z ich ciekawymi historycznymi i współczesnymi aspektami podczas Państwa pobytu w naszej gminie. Chcielibyśmy powiązać historyczne miejsca działalności przemysłu włókienniczego z teraźniejszością.

Temat tekstyliów można już autentycznie doświadczyć w wielu miejscach w naszej gminie:




Wycieczki grupowe można zarezerwować bezpośrednio w Punkcie Informacji Turystycznej. Tel.: +49 35841 2146

Szlak Tekstylny Großschönau - Textilpfad

Otwarty w 2014 roku Szlak Tekstylny łączy ważne stacje w mieście, które w przeszłości lub obecnie mają związek z lokalnym przemysłem tekstylnym. Należą do nich wille fabryczne i (dawne) fabryki, a także dawne domy tkaczy. Różne klasy społeczne i dziedziny życia w Großschönau, które były połączone przemysłem tekstylnym, są w ten sposób równomiernie oświetlone. Tablice informacyjne ustawione na poszczególnych stacjach zawierają fakty historyczne zapisane w języku niemieckim i czeskim oraz pokazują zdjęcia historyczne. Do tego dochodzą ekscytujące zagadki i zadania, które czekają na rozwiązanie.

Różnorodne tradycje włókiennicze w Großschönau

Kiedy myślimy o naszych bogatych tradycjach włókienniczych w Großschönau, adamaszek i frotte są słusznie na pierwszym planie. Ale nie powinniśmy też zapominać, że produkcja tekstyliów technicznych rozpoczęła się w naszym mieście ponad 70 lat temu. Gumowe pontony, tratwy ratunkowe i inne urządzenia ratujące życie wykonane z technicznych materiałów włókienniczych produkowane były od wielu dziesięcioleci. Stowarzyszenie wspierające szczególnie pamięta o tej tradycji w roku jubileuszowym. Poniższy artykuł Eckharda Schumanna ma na celu zachowanie pamięci o tym rozdziale historii tekstyliów z Großschönau, który niestety dobiegł końca.

Prof. Dr. Wolfgang Uhr
Tratwa ratunkowa dla 100 osób

Techniczne wyroby włókiennicze w Textildorf Großschönau

Przez ponad 70 lat w Großschönau produkowano nadmuchiwane łodzie, kamizelki ratunkowe, tratwy ratunkowe i namioty kempingowe. Jak to jest, że nadmuchiwane urządzenia ratujące życie dla żeglugi i lotnictwa zostały wyprodukowane w regionie gór średniej wysokości? Należy wziąć pod uwagę dwie niemieckie firmy. Założony w 1931 r. w Berlinie Deutsche Schlauchbootfabrik (fabryka dmuchanych łodzi) "Hans Scheibert" produkował m. in. dla niemieckiego Wehrmachtu nadmuchiwane łodzie i nadmuchiwane tratwy ratunkowe. W 1940 r. produkcja wojenna firmy została przeniesiona do fabryk w Saksonii i na Śląsku. Fabryki dmuchanych łodzi powstały w Großschönau i w Grottau.
Firma C. G. Hänsch, założona w Großschönau w 1832 r. , była jedną z największych i najbardziej tradycyjnych fabryk włókienniczych w mieście. W 1942 roku firma ta została zobowiązana do udostępnienia pomieszczeń i personelu Deutsche Schlauchbootfabrik do produkcji artykułów zbrojeniowych. Oprócz miejscowego personelu zatrudniano także robotników przymusowych, a w niektórych przypadkach jeńców wojennych.
W związku z produkcją zbrojeniową w 1946 r. wywłaszczono trzy piąte majątku i budynków firmy C. G. Hänsch. W 1958 r. przedsiębiorstwo musiało przejąć udziały państwowe i zostało całkowicie znacjonalizowane w 1972 r. w NRD. Powstała państwowa firma Webzwirn, powiązana z VEB Frottana. Likwidacja miała miejsce w 1990 r.
Po zakończeniu produkcji łodzi gumowych w Großschönau do celów wojskowych produkcja poszła w kierunku gotowej odzieży. Gumowane tkaniny zostały użyte do produkcji kamizelek ratunkowych dla sektora morskiego, kombinezonów na bizmut SDAG, płaszczy i kombinacji dla Policji Ludowej oraz kombinezonów bojowych dla Marynarki Wojennej. Po wojnie towary wytwarzano przy stosunkowo niewielkich zasobach. W tym celu wykorzystano pozostałości materiałów, które były jeszcze dostępne z poprzedniej produkcji. Ponadto ludności można było zaoferować wiele wariantów namiotów kempingowych. Namioty z Górnych Łużyc były pożądanymi przedmiotami i mogły być eksportowane do wielu krajów.
Następca firmy Deutsche Schlauchbootfabrik kontynuował produkcję nadmuchiwanych łodzi, tratw ratunkowych, kamizelek ratunkowych, namiotów i kopuł pneumatycznych pod różnymi nazwami firm, takimi jak VEB Sächsische Wetterschutzbekleidung (Saksońska odzież chroniąca przed niekorzystnymi warunkami pogodowymi), VEB Sportboot (Łódź sportowa) oraz jako zakład nr 5 VEB Textil- und Veredlungsbetrieb Neugersdorf (Firma włókiennicza i wykończeniowa w Neugersdorfie). Tekstylia techniczne zostały opracowane w dużym stopniu w zależności od funkcjonalności. Są one wykorzystywane w produkcji sprzętu ratowniczego, namiotów i sprzętu sportowego. Są one również wykorzystywane w budownictwie, medycynie i podróżach kosmicznych.
Po zjednoczeniu Niemiec niektórzy pracownicy starali się zreprywatyzować firmę. W 1990 roku powstała firma Seetex GmbH Großschönau. Następnie w 1991 r. niemiecka fabryka łodzi pneumatycznych „Hans Scheibert“ Eschershausen przejęła od Treuhand firmę Großschönau jako zakład nr 2. Niewielki dział, wywodzący się z grupy badawczej odzieży Wissenschaftlich-Technisches Zentrum Technische Textilien Dresden (Naukowego i Technicznego Centrum Materiałów Technicznych w Dreźnie) opracował do roku 2000 różne serie tratw ratunkowych. Zgodnie z najnowszymi wymogami międzynarodowymi, były to również samo naprawiające się i odwracalne tratwy ratunkowe.
W Großschönau zaprojektowano i wyprodukowano pierwsze niemieckie tratwy o dużej pojemności o zdolności ratowniczej od 100 do 150 osób. Testy prototypów odbywały się głównie w Waldstrandbad (leśne kąpielisko) w Großschönau.
W 2001 roku Deutsche Schlauchbootfabrik został sprzedany przedsiębiorstwu Wardle Storys (Safety and Survival Equipment) Ltd. w Wielkiej Brytanii. Firma została przemianowana na DSB Deutsche Schlauchboot GmbH.
W latach 2005-2008 zakład w Großschönau produkował korpusy tratw w ramach produkcji lotniczej angielskiego przedsiębiorstwa RFD. Pomimo licznych zamówień na produkcję nadmuchiwanych tratw ratunkowych dla żeglugi i lotnictwa, w 2008 r. zarząd Irlandii Północnej zamknął zakład w Großschönau, a duża część produkcji została zlecona Chinom i Irlandii Północnej. Nagle cała wysoko zmotywowana siła robocza stała się bezrobotna.

Tkaniny techniczne są nadal produkowane i montowane w naszym regionie w następujących fabrykach:
- Fa. C. F. Weber, Spitzkunnersdorf
- Heytex Neugersdorf GmbH
- OLUTEX Oberlausitzer Luftfahrttextilien, Seifhennersdorf
- SPEKON Aircraft und Aerospace GmbH, Seifhennersdorf
- Ploucquet GmbH, Zittau
- dwt Zelte Niesky GmbH

W celu dalszego sensownego wykorzystania budynków dawnego przedsiębiorstwa C. G. Hänsch, gmina Großschönau zakupiła kompleks budynków. Istniejące już Muzeum Motocykli i Techniki przeniosło się tam obecnie ze swojej starej lokalizacji przy David Goldberg Street i zostało uzupełnione o wystawę przemysłową na temat rozwoju i produkcji nadmuchiwanych urządzeń ratujących życie dla żeglugi i lotnictwa. W ten sposób rzadka historia produkcji w Großschönau nie zostanie zapomniana.

Eckhard Schumann zdjęcia: E. Schumann
Dawna fabryka dmuchanych łodzi, obecnie Muzeum Motocykli i Techniki
Skokochron SPP4000

Wioska Tekstylna Großschönau należy do wspólnoty interesów, która nazywa siebie "Sachsens Erlebnisdörfer" (Saksońskimi Wioskami Przygód). Wszystkie wioski tej społeczności są tematycznie ukształtowane przez ich rozwój i ich zadaniem jest, żeby ich działalność stała się namacalna dla ich gości.
Więcej na ten temat można dowiedzieć się na portalu internetowym Wiosek Przygód .